nowe Prawo wodne

    Uprzejmie informujemy, iż dnia 01.01.2018 roku wejdą w życie nowe przepisy ustawy Prawo wodne (Dz. U. 2017, poz. 1566).

    Nowelizacja ustawy wprowadza szereg zmian, dostosowując polskie przepisy do wymogów unijnej Ramowej Dyrektywy Wodnej, która koordynuje działania państw członkowskich w dziedzinie polityki gospodarowania wodami. W tym celu tworzy się nowy organ o charakterze państwowej osoby prawnej – Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (dalej Wody Polskie). W strukturę Wód Polskich włączone zostaną następujące jednostki organizacyjne: Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej, regionalne zarządy gospodarki wodnej, zarządy zlewni, nadzory wodne. Wody Polskie przejmą kompetencje i obowiązki organów dotychczas realizujących kwestie utrzymania wód oraz prowadzenia inwestycji. Ponadto Wody Polskie wykonywać będą zadania jednostek samorządowych m.in.
    w zakresie wydawania pozwoleń wodnoprawnych i przyjmowania zgłoszeń wodnoprawnych.

                 Nowa ustawa wprowadza pojęcie zgody wodnoprawnej, która będzie udzielana głównie poprzez wydanie pozwolenia wodnoprawnego, przyjęcia zgłoszenia wodnoprawnego oraz (co również stanowi nowość) wydanie oceny wodnoprawnej. Uzyskanie oceny wodnoprawnej będzie niezbędne w przypadku realizacji inwestycji lub działań związanych z usługami wodnymi oraz wykonywaniem urządzeń wodnych, mogących wpłynąć na realizację celów środowiskowych określonych dla jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych. Szczegółowy zakres działań wymagający uzyskania oceny wodnoprawnej zostanie określony odrębnym aktem prawnym.

    Kwestie dotyczące pozwoleń wodnoprawnych oraz zgłoszeń nie ulegają zasadniczym zmianom względem dotychczas obowiązujących przepisów poza faktem, że organem odpowiedzialnym za ich realizację będą Wody Polskie. Zmianie natomiast ulega sposób sankcjonowania za korzystanie z wód bez wymaganego pozwolenia oraz za korzystanie niezgodne z posiadanym pozwoleniem. Sankcje za niewłaściwe korzystanie z wód nie będą powstawały z mocy prawa, a będą nakładane przez organy administracji. Opłata za korzystanie bez wymaganego pozwolenia będzie wynosiła 500 % należnej opłaty zmiennej, natomiast korzystanie z naruszeniem warunków pozwolenia będzie wiązało się z sankcją wynoszącą 10-krotność jednostkowej opłaty zmiennej. W przypadku braku wymaganego pozwolenia Wody Polskie będą mogły wydać decyzję o wstrzymaniu korzystania z wód pod rygorem natychmiastowej wykonalności. Kwestie dotyczące usług wodnych, opłat stałych i zmiennych oraz systemu naliczania opłat zostały omówione w dalszej części niniejszego pisma.

                 Znowelizowane prawo niesie ze sobą zmiany związane z ochroną wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych. W tym celu zostanie opracowany program działań ogłoszony w odrębnym rozporządzeniu. Program będzie dotyczył wszystkich podmiotów prowadzących działalność rolniczą i obejmie swym zasięgiem terytorium całego kraju (w praktyce cały kraj stanie się OSN – Obszarem Szczególnie Narażonym). Dokument będzie zawierał szereg wytycznych związanych z przechowywaniem nawozów naturalnych, prowadzenia dokumentacji w tym zakresie oraz realizacji programu działań dotyczących środków i sposobów postępowania w zakresie praktyki rolniczej związanej z procesami nawożenia w gospodarstwach rolnych. Skuteczność wdrożenia założeń programu działań będzie podlegała kontroli Inspekcji Ochrony Środowiska. W toku kontroli Inspekcja będzie mogła obowiązać do usunięcia naruszeń lub nałożyć karę pieniężną. W tekście ustawy przedstawiono maksymalne stawki opłat, które kształtują się na poziomie 500 zł – 3000 zł, w zależności od punktu programu działań, którego dotyczy naruszenie.

    Od nowego roku znaczącym zmianom ulega system uiszczania opłat za korzystanie z wód. Nowe Prawo wodne zmienia ustawę z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, wykluczając z ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska opłatę za pobór wód oraz wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Zredefiniowano również pojęcie ścieków – z definicji wyłączono wody opadowe i roztopowe. Wprowadzono pojęcie usługi wodnej, która polega na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom gospodarczym i publicznym możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego, zwykłego oraz szczególnego korzystania z wód.

    Opłatę za usługi wodne uiszczane będą za: 

    1. pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych;
    2. wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi;                      
    3. odprowadzanie do wód:
    • wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast,
    • wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast.

     Opłata za usługi wodne składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej.

    Wysokość opłaty za pobór wód zależy odpowiednio od określonego maksymalnego poboru wody w odniesieniu do dyspozycyjnych zasobów eksploatacyjnych ujęć wód podziemnych oraz wielkości przepływu ujęć wód powierzchniowych (opłata stała) i rzeczywistego poboru wód w danym okresie rozliczeniowym (opłata zmienna).

    Pobór wód do celów rolniczych na potrzeby zaopatrzenia w wodę ludzi i zwierząt gospodarskich podlegał będzie opłacie wyłącznie, jeżeli zakres korzystania wykracza poza zwykłe korzystanie z wód (tj. pobór wód w ilości średniorocznie przekraczającej 5 m3 na dobę).

    Pobór wód do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw, pobieranych za pomocą urządzeń pompowych będzie uiszczany wyłącznie w formie opłaty zmiennej.

    Opłata za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi zależy od do określonego w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalnego zrzutu ścieków (opłata stała) oraz od składu ścieków i ich rzeczywistej objętości zrzuconej w danym okresie rozliczeniowym (opłata zmienna).

    Zwolnione z opłat za usługi wodne będzie wprowadzanie do ziemi ścieków w celu rolniczego wykorzystania, w przypadku posiadania pozwolenia wodnoprawnego na takie ich wykorzystanie.

     

    Opłata za usługi wodne za odprowadzanie do wód – wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych.

    Opłatę za usługi wodne za odprowadzanie do wód – wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast ponoszona będzie wyłącznie w formie opłaty stałej. 

    Wysokość opłaty stałej ustalać będą Wody Polskie oraz przekażą podmiotom w formie informacji rocznej, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty. Podmioty będą wnosiły opłatę na rachunek bankowy Wód Polskich w 4 równych ratach kwartalnych nie później niż do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału.

    Wysokość opłat zmiennych ustalają również Wody Polskie oraz przekażą podmiotom w formie informacji, zawierającej również sposób obliczenia tej opłaty. Podmioty będą wnosiły opłatę ponownie na rachunek bankowy Wód Polskich w terminie 14 dni od dnia, w którym doręczono mu informację.

    Ponadto opłatę uiszcza się również za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej. Wysokość opłaty zależy odpowiednio od wielkości powierzchni uszczelnionej, rozumianej jako powierzchnia zabudowana wyłączona z powierzchni biologicznie czynnej oraz zastosowania kompensacji retencyjnej. Opłatę, o której mowa powyżej, ustalać będzie wójt, burmistrz lub prezydent miasta oraz przekaże w formie informacji, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty. Podmioty będą wnosiły opłatę na rachunek bankowy właściwego urzędu gminy (miasta) w terminie 14 dni od dnia, w którym doręczono mu informację.

    W tym miejscu należy zaznaczyć, że na dzień dzisiejszy nie ogłoszono aktów wykonawczych określających jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za rok 2018, w związku z tym nie sposób rzetelnie oszacować rzeczywistych wysokości należnych opłat, jednak należy liczyć się z ich wzrostem, m. in. z uwagi na zmianę systemu ich naliczania. W przypadku ustalania warunków pozwoleń wodnoprawnych korzystnym rozwiązaniem będzie obniżenie maksymalnych ilości pobieranych wód i zrzucanych ścieków, co wpłynie na wysokość opłaty stałej za te usługi wodne.

    Wprowadzenie opłat za usługi wodne nie może stanowić podstawy do zmiany taryf, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2017 r. poz. 328 i 1566), określonych na lata 2018-2019.

    Przepisy nowego Prawa wodnego, po wejściu ustawy w życie, przewidują okres przejściowy mający na celu pełne wdrożenie nowego systemu naliczania opłat za usługi wodne.

    Ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2020 r. następuje na podstawie:

    1. określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym celu i zakresu korzystania z wód,

    2. pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli gospodarowania wodami lub ustaleń z przeglądów pozwoleń wodnoprawnych,

    3. pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli pozwoleń zintegrowanych.

    W okresie od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2019 r. wysokość opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych i podziemnych uzależniona będzie wyłącznie od wielkości maksymalnego poboru wód określonego w pozwoleniu wodnoprawnym.Na chwilę obecną nie funkcjonuje żaden system wyznaczania wielkości średniego niskiego przepływu z wielolecia (tzw SNQ – parametr warunkujący wysokość opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych). 

    Do końca roku 2019 Wody Polskie opracują metodykę ustalania tego parametru.

    Ponadto nowe Prawo wodne ustanawia obowiązek posiadania urządzeń pomiarowych umożliwiający określenia ilości wód w przypadku ich poboru oraz ilości i temperatury ścieków w przypadku ich wprowadzania do wód lub do ziemi w ilości średniej dobowej powyżej 0,01 m3/s. Obowiązek ten dotyczy podmiotów, których korzystanie z usług wodnych wykracza poza zwykłe korzystanie z wód (tj. pobór wód w ilości średniorocznie przekraczającej 5 m3 na dobę oraz wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości przekraczającej łącznie 5 m3 na dobę). Dodatkowo podmioty pobierające wodę na różne cele będą obowiązane do posiadania urządzeń mierzących ilości pobranych wód dla każdego celu oddzielnie. Podmioty będą wyposażane w omawiane urządzenia przez Wody Polskie, na koszt tego organu (z wyjątkiem podmiotów, które już posiadają takie urządzenia lub będą realizowały ich wykonanie na własny koszt). Obowiązek posiadania omawianych urządzeń wchodzi w życie od 1 stycznia 2021 r. Do tego czasu Wody Polskie muszą wyposażyć podmioty w urządzenia, o których mowa wyżej.

    Zgodnie ze stanem na dzień opracowania niniejszego pisma jeszcze nie ogłoszono treści licznych aktów wykonawczych realizujących założenia wynikające z nowej ustawy Prawo wodne.